Binturong orientalny (Arctictis binturong) to jedno z najbardziej niezwykłych zwierząt Azji. Choć jego wygląd może być mylący, nie jest ani niedźwiedziem, ani kotem. Należy do rodziny wiwerowatych, czyli tej samej grupy ssaków, do której należą między innymi cywety. Co ciekawe, rodzaj Arctictis jest monotypowy i oznacza to, że binturong jest jedynym współcześnie żyjącym gatunkiem w swoim rodzaju.
Zwierzęta te zamieszkują rozległy obszar Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Spotkać je można między innymi w Indiach, Bangladeszu, Chinach, Kambodży, Malezji, Tajlandii, Indonezji i na Filipinach. Ich środowiskiem życia są przede wszystkim wilgotne lasy tropikalne, gdzie mogą swobodnie poruszać się wśród gęstej roślinności i koron drzew.
To właśnie życie wśród drzew wpłynęło na niezwykłą budowę binturonga. Ma długie, mocne łapy, pokaźne pazury i przede wszystkim chwytny ogon. Ogon może służyć mu niczym dodatkowa kończyna – pomaga utrzymywać równowagę i stabilizować ciało podczas poruszania się po gałęziach. Jest jednym z dwóch znanych współcześnie żyjących gatunków drapieżnych ssaków z chwytnym ogonem. Nie należy jednak wyobrażać sobie binturonga skaczącego z drzewa na drzewo niczym małpa. Jest stosunkowo ciężkim zwierzęciem, dlatego przemieszcza się po gałęziach raczej powoli i ostrożnie. Kiedy między drzewami nie ma wygodnego połączenia, może zejść na ziemię i tam pokonać potrzebny dystans.
Choć binturong należy do rzędu drapieżnych, jego dieta jest przede wszystkim roślinna. Szczególnie chętnie zjada owoce, ale nie gardzi również drobnymi zwierzętami, takimi jak gryzonie, ptaki, ryby, owady czy dżdżownice. Jego zamiłowanie do owoców, szczególnie fig, sprawia, że pełni w lesie bardzo ważną funkcję. Przemieszcza się po lesie i wydala niestrawione nasiona, pomagając roślinom zasiedlać nowe miejsca. Co więcej, przejście nasion przez przewód pokarmowy może zwiększać ich zdolność do kiełkowania. Dzięki temu zwierzę to jest ważnym rozsiewaczem nasion azjatyckich lasów.
Jedną z jego najbardziej zaskakujących cech jest jego zapach. Zwierzęta te rzeczywiście mogą pachnieć jak świeżo przygotowany, maślany popcorn! Za charakterystyczny aromat odpowiada między innymi związek chemiczny 2-acetylo-1-pirolina (2-AP). To ta sama substancja, która odpowiada za charakterystyczny aromat prażonego popcornu oraz jest też składnikiem zapachu niektórych odmian aromatycznego ryżu. U binturongów 2-AP znajduje się między innymi w moczu i jest związany ze znakowaniem zapachowym. W gęstym lesie, gdzie widoczność jest ograniczona, komunikacja za pomocą zapachu ma szczególne znaczenie. Pozostawiając zapach na elementach środowiska, binturong może przekazywać innym osobnikom informacje o swojej obecności. Przechodząc więc blisko jego wybiegu, można pomyśleć, że niedaleko serwujemy w naszym zoo świeży popcorn, lecz to tylko mocz binturnga 🙂
Binturongi rozmnażają się przez cały rok, ale w niewoli obserwowano wyraźny szczyt narodzin przypadający na początek roku. Jedną z ciekawostek związanych z ich rozrodem jest opóźniona implantacja zarodka, czyli tzw. diapauza zarodkowa. Po zapłodnieniu rozwój komórek może zostać czasowo zahamowany, zanim zagnieździ się on w ścianie macicy. Dzięki temu samica może opóźnić właściwy początek ciąży, która trwa około 90 dni. Samica zwykle rodzi dwa młode, choć w miocie może znajdować się od jednego do sześciu młodych. Noworodki przychodzą na świat z zamkniętymi oczami i przez pierwsze tygodnie są całkowicie zależne od matki.
Prowadzą głównie nocny tryb życia. W ciągu dnia odpoczywają wśród gałęzi, a po zmroku rozpoczynają poszukiwanie pokarmu. Zwykle są samotnikami, choć obserwowano również niewielkie grupy rodzinne, składające się z samicy, samca i ich potomstwa.
Dziś ten niezwykły mieszkaniec azjatyckich lasów potrzebuje naszej uwagi bardziej niż kiedykolwiek. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje go jako gatunek narażony na wyginięcie (VU – Vulnerable). Do najważniejszych zagrożeń należą wylesianie i fragmentacja siedlisk, a także polowania, odłów oraz nielegalny handel. Ochrona binturonga to jednocześnie ochrona lasu, którego jest częścią, a wraz z nim wielu innych gatunków. Aby mógł nadal przemierzać nocą korony drzew i rozsiewać nasiona owoców, potrzebuje przede wszystkim bezpiecznego siedliska. Dlatego ochrona tego gatunku musi iść w parze z zachowaniem lasów, od których zależy jego przetrwanie.
