Międzynarodowy Dzień Ptaków Wędrownych obchodzony jest od 2006 roku i ustanowiony został przez Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w ramach porozumienia o ochronie afrykańsko-euroazjatyckich wędrownych ptaków wodnych i konwencji o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt. Motorem do ustanowienia takiego święta była potrzeba zwrócenia uwagi na problem ochrony ptaków nie tylko w krajach, w których one się rozmnażają i zimują, ale również w tych, przez które odbywają wędrówki. Wszystkie te kraje powinny połączyć siły by chronić ptaki migrujące, a szczególnie te należące do gatunków ginących.
Skąd właściwie wiadomo, że ptaki migrują? Choć ta informacja jest wpajana nam od najmłodszych lat życia w postaci regułki „jesienią ptaki odlatują do ciepłych krajów, a wracają wiosną” i wydaje się oczywista, jednak taką nie jest! Zanim ludzie zaczęli badać wędrówki ptaków, nie wiedzieli dokładnie co dzieje się z nimi poza okresem lęgowym. Ptaki podejrzewane były o różne niesamowite zachowania, tłumaczące ich okresową nieobecność. Na przykład o to, że zimą hibernują i zakopują się w błocie (jaskółki), albo że zamieniają się w inne gatunki ptaków (latem pleszki – zimą rudziki) . Takie wierzenia były powszechnie przyjmowane za pewnik do zupełnie nieodległych czasów. Wyjaśnienie przyszło, gdy zaczęto śledzić ptasie wędrówki za pomocą specjalistycznego sprzętu – satelitów, radarów i różnego rodzaju transmiterów, a wcześniej obrączek ornitologicznych.
W kolekcji Gdańskiego Zoo znajdują się prawdziwi rekordziści w wędrówkach. Gęś indyjska zwana himalajską szuka schronienia dla swojego gniazda na płaskowyżu himalajskim, natomiast na zimę odlatuje w cieplejsze i bardziej bogate w pokarm zimową porą tereny w południowej Azji. Obszary te oddzielone są najwyższymi górami na świecie.
Gęś indyjska była widziana na trasie swej migracji ponad piątym co do wysokości szczytem na ziemi: Makalu (8481m.n.p.m.) znajdującym się w Himalajach, przez co uznawana jest za najwyżej widzianego ptaka na Ziemi. Badane z użyciem geolokatorów ptaki wybierały jednak zwykle niższe trasy i starały się omijać szczyty, przemieszczając się w obrębie bezpiecznych przełęczy w czasie migracji.
Drugim znanym powszechnie migrantem mieszkającym w Gdańskim zoo jest bocian biały. Para ptaków regularnie zakłada gniazdo i odchowuje pisklęta na dachu budynku administracyjnego. Podrosłe nieco pisklęta z tego gniazda są każdego roku obrączkowane. Zakładane obrączki ornitologiczne mają na celu śledzenie dalszych losów ptaków. Każda taka obrączka ma unikalny kod, przypisany od chwili jej założenia do konkretnego osobnika. Odczytanie takiego kodu i wysłanie informacji do Stacji Ornitologicznej jest warunkiem gromadzenia naukowych danych o przemieszczaniu się ptaków. Do tej pory tylko jedno z piskląt z gniazda w zoo dało informację o swojej egotycznej wędrówce. Ptak został znaleziony w Tanzanii po ponad dwóch latach i 6950 km od miejsca zaobrączkowania. Oznacza to, że udało mu się szczęśliwie pokonać trasę jesiennej migracji, a jak wiadomo jest to niesamowicie trudne zadanie – po drodze czyhają liczne przeszkody. Przykładem niech będą myśliwi tradycyjnie roszczący sobie prawo do polowań na migrujące przez ich kraj ptaki…
W tym ważnym dla ptaków dniu pamiętajmy o podniebnych wędrowcach i trudach z jakimi muszą się zmagać!
