Wyjątkowe narodziny w gdańskim ZOO!
Z radością ogłaszamy wspaniałą nowinę: w gdańskim ZOO urodziły się gepardy grzywiaste!!!
Matką kociąt jest Vega, niespełna 4-letnia samica, urodzona w szwedzkim zoo Boras. Do gdańskiego ogrodu przyjechała w czerwcu 2021 r. Kwestia ojca jest nieco bardziej skomplikowana, ponieważ w tym przypadku kocięta z jednego miotu pochodzą od dwóch różnych samców. Ojcami są 7-letni bracia urodzeni w Rostocku, Akin i Thabo, którzy przyjechali do nas we wrześniu 2017 roku.
Poród nastąpił w nocy z 11 na 12 sierpnia 2022, na wybiegu urodziły się 4 samiczki i 1 samczyk. Młode otworzyły oczy po 7 dniach. Pierwsze ważenie udało się zrobić w 9 dniu ich życia, masa ciała wynosiła wtedy 0,7kg – 0,9kg. Po kolejnych 11 dniach 1.45 – 1.65kg, a aktualnie wynosi 2.30 – 2.60kg. We wrześniu młode zostały również dwukrotnie odrobaczone. W pawilonie kocięta są poddawane naświetlaniu lampą UV dwa razy dziennie. W tym czasie matka Vega wychodzi na spacer na wybieg. W wieku 8-9 tygodni zostaną po raz pierwszy zaszczepione przeciwko panleukopenii, caliciwirusowi i herpeswirusowi. Wtedy będą mogły zostać wypuszczone na okólnik. Szczepienia zostaną powtórzenie po 3 tygodniach i kolejnych 4 tygodniach.
– Narodziny gepardów to wielki sukces hodowlany. – mówi Izabela Krause, zastępca dyrektora ZOO ds. hodowlanych. – W tym roku, poza naszym ogrodem, gepardy urodziły się tylko w jednym ogrodzie w Europie, w ZOO Stuttgart.
– Ze względu na wrażliwość młodych, nie będą one widoczne dla zwiedzających jeszcze przez kilka tygodni. – uprzedza Michał Targowski, dyrektor Gdańskiego Ogrodu Zoologicznego.
Rozmnażanie u gepardów
Rozmnażanie u gepardów odbywa się odmiennie niż u pozostałych kotowatych. Nie ma konkurencji między samcami, wręcz przeciwnie, u gepardów występuje wzajemne wspieranie się samców z jednego miotu.
Bracia tworzą koalicję, wspólnie walczą o zdobywanie terytoriów i pożywienia oraz o samice do rozrodu. Im liczniejsza koalicja, tym większa szansa na sukces. Na większe terytoria samców nakładają się znacznie mniejsze terytoria samic. Najczęściej kilka samców tworzących koalicję podąża za samicą przez kilka dni i każdy z nich ją pokrywa.
Pomimo faktu, że w ogrodach zoologicznych stosowana jest sprawdzona przez lata doświadczeń technika rozrodu, gepardy wciąż należą do gatunków określanych jako trudne i wymagające w hodowli.
W gdańskim ZOO, przed przyjazdem samicy Vegi, wykonano prace przystosowujące wybieg do rozmnażania gepardów: podwyższono ogrodzenia, wykonano odkosy, przestrzeń „randkową” oraz to, co najważniejsze: optyczne oddzielenie wybiegów. Samce i samice do czasu rui nie mogą się widzieć. Mogą się słyszeć, czuć swój zapach, ale nie mogą zobaczyć. Działa tu naturalne zabezpieczenie przed chowem wsobnym (krewniaczym), np. samiec który zna swoją siostrę od urodzenia, nawet jeśli spotka ją po wielu kolejnych lat, nie będzie z nią kopulował.
Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu wybiegów, obok siebie, ale bez kontaktu wzrokowego mogli zamieszkać bracia Akin i Thabo oraz Vega. Proces ich łączenia wymagał czasu, wiedzy opiekunów i specjalnych działań.
– Najpierw wpuszczaliśmy Vegę na wybieg samców, pod ich nieobecność. Następnie bracia wchodzili na opuszczony przez samicę teren. Zwierzęta znacząc moczem obiekty, zostawiały swoje feromony. Trwało to kilka dni. – opowiada Beata Kuźniar, kierownik sekcji zwierząt drapieżnych z gdańskiego ZOO. – Te działania powtórzyliśmy dwukrotnie, ponieważ za pierwszym podejściem samica była za młoda i nie weszła w stan rui. W maju tego roku udało się idealnie. Gdy byliśmy pewni rui Vegi, wpuszczaliśmy ją do przestrzeni randkowej – wydzielonego miejsca między wybiegami, na którym zwierzęta oddzielone są od siebie już tylko ażurowym ogrodzeniem. Samica dawała wyraźne znaki, że jest gotowa do krycia: pokładała się (tzw. „rolowanie”), przekręcała z boku na bok, podnosiła ogon, pomrukiwała.
Kolejnym krokiem było wypuszczenie samicy na wybieg samców. Zaczęła się wielka gonitwa: samce goniły samicę po całym wybiegu. Co jakiś czas zwierzęta kładły się w zaroślach, ale gdy tylko samica wstawała, samce kontynuowały pogoń. Trwało to dwa dni, do czasu, aż samica będzie w pełnej gotowości do kopulacji.
– Zaobserwowaliśmy, że obaj bracia zamiast pomagać, przeszkadzają sobie. – dodaje Beata Kuźniar. – Zdecydowaliśmy, że kryć będą osobno. Jednego dnia połączyliśmy Vegę z Thabo, a kolejnego z Akinem. Obydwa samce pokryły Vegę. Samica nie miała kolejnej rui, mieliśmy więc nadzieję, że udało się uzyskać ciążę.
– W następnych tygodniach obserwowaliśmy z radością jak Vedze powiększa się brzuch i rośnie apetyt. Z czasem stawała się coraz bardziej ociężała i leniwa. – mówi opiekunka gepardów Teresa Michalewicz.
Ciąża u gepardów trwa 90 dni. W jednym miocie mogą być dzieci pochodzące od dwóch różnych ojców i tak jest w tym przypadku: ojcem części kociaków jest Thabo, a pozostałych Akin.
– W nocy z 11 na 12 sierpnia nastąpił poród. Samica ukryła się w krzakach i jedyne jak mogliśmy sprawdzić, że dzieci mają się dobrze, to podsłuchiwanie odgłosów ssania lub ciche popiskiwanie maluchów, gdy ich matka wstawała, by podejść do nas. – mówi opiekun gepardów Krzysztof Borowik.
Po tygodniu od dnia narodzin, dokonano pierwszego przeglądu miotu. Potwierdzono obecność pięciu jednakowo dobrze odkarmionych i rozwiniętych kociąt gepardów.
Gepardy – gatunek zagrożony wyginięciem
W dalekiej przeszłości, nie wiadomo dokładnie kiedy, gatunek gepardów doświadczył zjawiska „bottle neck” – czyli znacznego zawężenia liczebności. Następnie od kilkudziesięciu lub kilkunastu osobników (nie wiemy dokładnie ilu) odtworzyła się populacja. Z tego powodu gepardy są zwierzętami bardzo zbliżonymi do siebie genetycznie, wrażliwymi na wszelkie zmiany. Jak podaje Czerwona Księga gatunków zagrożonych, publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody, gepardy są gatunkiem narażonym na wyginięcie. Dziś, głównymi zagrożeniami dla nich są: utrata i fragmentacja siedlisk, zmniejszenie naturalnej bazy pokarmowej, nielegalne polowania, handel skórami i żywymi młodymi gepardami.
Ciekawostki o gepardach
Gepardy to najszybsze ssaki na świecie. W ciągu trzech sekund potrafią się rozpędzić do prawie 100 km/h, a najszybsze osiągnąć prędkość ponad 120 km/h! Pędzący gepard więcej czasu znajduje się w powietrzu niż dotyka ziemi. Ich długi ogon i pazury, które podczas biegu pozostają częściowo wysunięte zapewniają niespotykaną płynność ruchu i zdolność błyskawicznej zmiany kierunku biegu.
To jedyne wielkie koty, które nie potrafią ryczeć. Umieją za to szczekać.
Charakterystyczną cechą gepardów jest bardzo dobry wzrok.
W Afryce i Azji zamieszkują otwarte tereny trawiaste, półpustynne, sawanny, suche lasy, środowiska górskie. W Iranie: tereny równinne i solniska.
